Reeks deel 1 • Een heldere uitleg met rust in plaats van angst

Inleiding van de reeks

Al meer dan twintig jaar begeleid ik vrouwen tijdens de geboorte van hun kind. Ik heb duizenden weeën gezien, vrouwen zien worstelen, openen en veranderen, en telkens weer datzelfde wonder: je lichaam weet zóveel meer dan je denkt. Pas later begreep ik hoe belangrijk je zenuwstelsel daarbij is. Bevallen is niet alleen iets fysieks, maar vooral kunnen zakken, durven openen en meebewegen met wat je lichaam doet. Tijdens mijn eigen zwangerschap ontdekte ik dat al zonder het te weten: op de spinningfiets. Het ritme van mijn ademhaling, het loslaten van spanning en het moment waarop de endorfines begonnen te stromen herkende ik later tijdens mijn bevalling. Met deze reeks blogs wil ik je meenemen in wat ik in al die jaren heb geleerd: hoe je lichaam werkt, waarom je reageert zoals je reageert en hoe je jezelf kunt ondersteunen. Niet door harder te werken, maar door zachter te worden.

Wat als je bevalling anders loopt?

Bevallen is een samenspel van lichaam, hormonen en je zenuwstelsel. Juist daarom is het fijn om te weten wat er kan gebeuren wanneer het proces nét even anders loopt dan verwacht. Niet om je bang te maken, maar omdat kennis rust kan geven. In de praktijk zie ik vaak dat vrouwen pas tijdens de bevalling horen waarom ze worden doorverwezen naar het ziekenhuis of waarom er extra controles nodig zijn. Dat is jammer, want als je van tevoren weet wat de meest voorkomende redenen zijn, kun je veel beter meebewegen en denken: ik begrijp wat hier gebeurt. Daarom begin ik deze reeks met een blog over de vijf meest voorkomende redenen voor overdracht tijdens de bevalling. Ik noem ze voor mijn cliënten altijd de Big Five: helder, overzichtelijk en zonder drama.

Waarom soms overdracht nodig is

In Nederland begint bijna negentig procent van de vrouwen hun bevalling bij de verloskundige. Toch wordt ongeveer zes op de tien vrouwen tijdens de bevalling tijdelijk overgedragen aan het ziekenhuis. Dat betekent niet dat er iets mis is. Het betekent dat we in Nederland een systeem hebben waarin de verloskundige het gezonde proces begeleidt en de gynaecoloog er is wanneer medische zorg nodig is. Het zijn geen tegenpolen, maar twee vormen van zorg die elkaar aanvullen. Om je houvast te geven, leg ik hieronder de vijf meest voorkomende redenen voor overdracht uit.

1. Niet-vorderende ontsluiting

Soms komt er een moment waarop de ontsluiting niet verder opent. Je hebt al uren weeën, je werkt hard en je lichaam doet alles wat het kan, maar er verandert te weinig. Zolang jij je goed voelt en je baby het goed doet, mogen we dat proces de tijd geven die het nodig heeft. Toch kan er een punt komen waarop het niet langer helpend of houdbaar is. Niet omdat jij iets verkeerd doet, maar omdat je lichaam ondersteuning nodig heeft. In het ziekenhuis kan extra monitoring of medicatie helpen om het natuurlijke proces weer in beweging te krijgen. Dat is geen mislukking, maar een keuze vanuit zorg, kracht en bescherming voor jou en je baby.

2. Pijnstilling

Misschien wilde je graag thuis of in het geboortecentrum bevallen. Je was voorbereid en vastbesloten, maar soms komt er een moment waarop de pijn te overweldigend wordt. Je merkt dat je lichaam zich aanspant in plaats van opent en dat je niet meer goed kunt meebewegen met je weeën. Voor sommige vrouwen is dat het moment waarop ze voelen dat ze extra ondersteuning nodig hebben. Medicamenteuze pijnstilling, zoals een ruggenprik of remifentanil, is alleen mogelijk in het ziekenhuis en daarom kan dit een reden zijn voor overdracht. Pijnstilling kan helpen om te ontspannen en weer in je lichaam te zakken. Het is geen fout of mislukking, maar een bewuste keuze om de bevalling in een andere setting voort te zetten met meer ondersteuning.

3. Meconiumhoudend vruchtwater

Soms zie je bij het breken van de vliezen dat het vruchtwater niet helder is, maar groen of bruin. Dat betekent dat er meconium in zit: de eerste ontlasting van je baby. Dat kan een teken zijn dat je baby stress heeft gehad. Omdat die stress soms opnieuw kan optreden, vraagt dit om wat extra aandacht. In het ziekenhuis wordt dan vaak een CTG aangesloten, een hartfilmpje dat continu laat zien hoe het met je baby gaat. Niet om je bang te maken, maar om niets te missen. Zo kan er rustig met je worden meegekeken en kan er op tijd worden ingegrepen als dat nodig is.

4. Langdurig gebroken vliezen zonder weeën

Als je vliezen zijn gebroken maar de weeën nog niet op gang komen, houdt je lichaam vaak nog een tijd zelf de regie. In veel gevallen start de bevalling alsnog vanzelf. Maar hoe langer het duurt, hoe groter het risico op een infectie voor jou of je baby. Daarom kan in het ziekenhuis worden voorgesteld om de bevalling op gang te helpen. Dat gebeurt bijvoorbeeld met een infuus dat weeën opwekt. Zo wordt het proces ondersteund en kan je baby veilig geboren worden.

5. Niet-vorderende uitdrijving

Soms heb je volledige ontsluiting en pers je al een tijd, maar zakt je baby niet voldoende verder. Je merkt dat je energie afneemt en dat het steeds zwaarder wordt. In sommige gevallen laat ook het hartfilmpje van je baby zien dat het tijd is om de geboorte te helpen versnellen. In het ziekenhuis kan dan bijvoorbeeld een vacuümverlossing worden gedaan. Heel soms wordt een keizersnede overwogen. Het doel is altijd hetzelfde: jou en je baby veilig door het laatste stuk van de geboorte begeleiden.

Wat betekent dit concreet?

Wanneer we tijdens de bevalling besluiten om over te dragen, betekent dit vooral dat jij en je baby extra zorgvuldig gevolgd worden. In het ziekenhuis wordt vaak een CTG aangesloten, een hartfilmpje dat continu laat zien hoe je baby reageert op de weeën. Dat geeft veel informatie en daarmee rust, al kan het ook betekenen dat je iets minder vrij kunt bewegen. Soms laat de situatie zien dat je baby hulp nodig heeft of dat jouw lichaam een zetje kan gebruiken. Dan kan een ingreep nodig zijn, zoals een knip, een vacuümverlossing of in zeldzame gevallen een keizersnede. Het kan groot klinken, maar het helpt om te weten dat deze mogelijkheden er zijn wanneer dat nodig is.

Doe mee

Een overdracht tijdens de bevalling komt vaker voor dan veel vrouwen denken. Dat is geen reden om bang te zijn. Hoe meer je begrijpt van het proces, hoe rustiger je mee kunt bewegen, ook wanneer het anders loopt dan je had gehoopt. Kennis geeft stevigheid. Begrip geeft vertrouwen. En vertrouwen helpt je lichaam openen.

Meer lezen en vooruitkijken

Wil je meer lezen over hoe je je kunt voorbereiden op je bevalling of over pijnstilling? Kijk dan eens op deverloskundige.nl. In mijn volgende blog neem ik je mee in wat jíj zelf kunt doen om die regie te houden, nog vóór je bevalling begint. We kijken naar geboorteplannen, welke vragen je kunt stellen, hoe je je lichaam kunt voorbereiden en hoe je goed samenwerkt met je zorgverlener. Dat is blog 2: Wat kun je zelf doen?

Dit ben ik

Ik ben Lotte Vermorken en ik ben verloskundige. Tijdens mijn twintigjarige carrière heb ik veel bijzondere ervaringen opgedaan. Ik zie dagelijks baby’s geboren worden en maak mooie, verdrietige, lachwekkende en ontroerende momenten mee. In mijn werk zie ik hoe belangrijk goede steun en verbinding zijn voor vrouwen tijdens zwangerschap en bevalling. Vanuit die gedachte deel ik mijn kennis en ervaring in deze blogs. In onze verloskundigenpraktijk begeleiden we vrouwen uit Amersfoort en omgeving dagelijks tijdens hun zwangerschap en bevalling.

Over deze blogreeks

Deze blogreeks schrijf ik oorspronkelijk voor Buurtmamas.nl, een platform waar moeders andere moeders in hun eigen buurt kunnen vinden, ervaringen delen en steun kunnen halen uit herkenning. Vanuit mijn werk als verloskundige merk ik hoe waardevol het is wanneer vrouwen eerlijke en begrijpelijke informatie krijgen over zwangerschap en bevalling. Daarom neem ik je in deze reeks stap voor stap mee in wat er tijdens een bevalling kan gebeuren en hoe je daar met meer rust en vertrouwen doorheen kunt bewegen.