Woordenlijst

De zwangerschaps Index

De ene zwangere vrouw heeft meer last van zwangerschapskwaaltjes dan de andere. Per zwangerschap kunnen de klachten enorm wisselen. Hieronder beschrijven we de meest voorkomende lichamelijke ongemakken tijdens de zwangerschap in alfabetische volgorde. Heb je toch nog vragen, dan bespreken we die tijdens het spreekuur.

Aambeien
Door harde ontlasting en hard persen, kunnen aambeien ontstaan. Voorkom harde ontlasting door 2½ liter water per dag te drinken. Eet laxerende voeding, zoals bruin brood, groentes en ontbijtkoek. Ga als er aandrang is direct naar het toilet en probeer zo min mogelijk te persen. Houdt de ontlasting niet lang op, daar wordt het harder van. Aambeien kunnen ook ontstaan tijdens het persen bij de bevalling. Heb je hier last van vertel het ons dan. Je krijgt dan een recept voor een goede zalf en tabletjes (curanal).

Bandenpijnen
Bandenpijn voelt als een stekende pijn, vooral aan de zijkant van de buik en in de buurt van je liezen. De pijn ontstaat doordat de banden, die de baarmoeder dragen, uitrekken. Deze pijn kan gedurende de hele zwangerschap en ook in de kraamweek voorkomen. Probeer plotselinge bewegingen te vermijden. Bewegen alsof je een strak minirokje draagt, helpt. Eventueel kan een doek of een speciale band om je buik verlichting geven. Dit zorgt voor extra steun.

Bekkenpijn
Tijdens de zwangerschap worden de banden en spieren van het bekken zachter en soepeler, oftewel een instabiel bekken. Daardoor krijgt het bekken extra ruimte en kan de baby straks bij de bevalling gemakkelijker door het geboortekanaal. Voor de geboorte kan het echter wat ongemak en pijn geven. Zorg voor voldoende rust. Ga niet wachten tot de pijn te erg is. Via therapie kan de pijn meestal niet weggehaald worden maar wordt geprobeerd verergering te voorkomen. Via de huisarts kan een verwijzing voor Caesar- of Fysiotherapie gegeven worden. Bij Fysi-Unique hebben ze een speciale cursus voor bekkenproblemen tijdens of na de zwangerschap. Zelf kun je er meer over lezen in het boek “ Bekkenpijn tijdens en na de zwangerschap” van Cecile Röst. Heel soms kan bekkenpijn eindigen in bekkeninstabiliteit. Denk je hieraan bespreek het met ons. Dan kan je zelf of via de huisarts naar een therapeute en hopen we erger te voorkomen.

Blaasontsteking
Een blaasontsteking wordt niet eenvoudig opgemerkt in de zwangerschap. Een branderig gevoel tijdens of na het plassen, is meestal niet aanwezig. Regelmatig een klein plasje doen moet je toch al. Eigenlijk is hevige buikpijn, voornamelijk onderin de buik het enige dat op een blaasontsteking kan wijzen. Zeker als alle bovenstaande klachten niet op jou van toepassing zijn. Ook kan je veel harde buiken hebben. Breng een klein beetje ochtendurine voor 10.00 uur naar de assistente van de huisarts. Je kunt vaak op de uitslag wachten of later op de morgen erover bellen. Heb je een blaasontsteking, dan krijg je antibiotica voor geschreven. Vraag altijd even aan de apotheker of je deze medicijnen mag innemen tijdens de zwangerschap. Neem ook zolang als de kuur duurt extra rust. Je hebt een infectie en als je rust neemt, geneest deze sneller. De pijn in de buik gaat ook sneller over. Drink extra. Laat je urine controleren als de kuur op is om te kijken of de blaasontsteking echt over is. Dit alles is belangrijk, omdat een blaasontsteking de oorzaak kan zijn van een te vroege bevalling.

Borsten
Als je zwanger bent, gaat het borstweefsel groeien. Er worden meer melkklieren en meer bloedvaten aangemaakt. Bij sommige vrouwen groeien de borsten 1 à 2 cup maten. Bij andere vrouwen worden de borsten alleen zwaarder. Dit is allebei normaal en zegt straks niets over de kwaliteit van de voeding. Omdat de bloedvaten groeien, zie je deze extra goed als blauwe strepen op de borsten. Vanaf de derde maand kun je al melk in je borsten hebben. Heb je al eerder een kindje borstvoeding gegeven, dan heb je soms nog melk in de borsten.

Borstvoeding
Borstvoeding is de voeding die speciaal is afgestemd op de behoeftes van jullie baby. Wordt jullie baby te vroeg geboren dan heeft de voeding een andere samenstelling dan als de baby op tijd wordt geboren. Een cursus over borstvoeding is geen overbodige luxe. Amant, Borstvoeding Natuurlijk of La Leche League geven in Amersfoort een cursus van 2 avonden. Op deze manier weet je precies waar je na de bevalling op moet letten en ben je vaak een stuk meer ontspannen omdat je weet wat je doet. Als je partner mee is geweest naar de cursus kan hij jou helpen bij het geven van borstvoeding. Op deze manier komt de borstvoeding sneller en makkelijker op gang.

Brandend maagzuur
Onder invloed van hormonen worden alle spieren in het lichaam slapper en de botten weker. Dat geldt ook voor de kringspier tussen de slokdarm en de maag. De spier sluit niet meer goed af. Daardoor hebben veel vrouwen last van brandend maagzuur. Probeer in eerste instantie die voeding te vermijden waarbij je last krijgt van brandend maagzuur. Soms helpt het als je melkproducten of rauwe havervlokken eet. Voor andere tips, zie hoofdstuk 4 paragraaf 4.6. Wanneer je last blijft houden, zeg dit dan tegen ons of haal iets bij de apotheek.

Haargroei
Onder invloed van het hormoon progesteron groeit je haar extra hard in de zwangerschap. Soms groeit het ook op plaatsen waar het eerder niet was opgevallen. Haren vallen vooral ook minder snel uit. Deze haren vallen weer uit als de zwangerschap voorbij is.

Haaruitval
Het kan ook gebeuren dat je haar de krullen die het eerst had verliest of dat je voor je gevoel erg veel haar verliest. Dit kan komen door een vitaminegebrek. Het slikken van vitamine B-complex kan verbetering geven. Na de bevalling vallen ook alle extra haren die je in de zwangerschap hebt gekregen meestal weer uit.

Harde buiken
Deze worden ook wel oefenweeën genoemd, omdat ze worden veroorzaakt door het samentrekken van de baarmoeder. Harde buiken zijn vaak een teken van het lichaam om het wat rustiger aan te doen.

Hoge bloeddruk
Aan het einde van de zwangerschap kan de bloeddruk, de onderdruk om precies te zijn, wat oplopen. Dit is allemaal normaal. De baby wordt steeds groter en het lichaam krijgt steeds meer moeite om goed te blijven werken. Rust is belangrijk. Een hoge bloeddruk kan echter leiden tot een zwangerschapsvergiftiging. Daarom is het belangrijk dat de bloeddruk regelmatig wordt gecontroleerd en dat je onze adviezen opvolgt.

Indalen van het hoofdje
Het indalen van het hoofdje in het bekken vindt meestal plaats voor de 37e week van de zwangerschap. Niet ieder kindje gaat met het hoofdje vast in het bekken zitten voor de bevalling. Als de baby niet is ingedaald rond de 37e week laten we een echo maken bij de gynaecoloog. Zit er niks voor de uitgang, dan staat niets een bevalling met ons in de weg.

Jeuk
Sommige vrouwen hebben last van jeuk in de zwangerschap. De hormonen veroorzaken een lichte stuwing in de lever. De lever werkt daardoor minder goed. Het gevolg is dat er galsappen in het bloed terecht komen en deze sappen veroorzaken de jeuk. Soms brengt talkpoeder wat verlichting of het drinken van viooltjesthee. Viooltjesthee werkt namelijk zuiverend. Eén troost: De jeuk is onmiddellijk weg, zodra de baby geboren is.

Koorts
Koorts in de zwangerschap kan voorkomen bijvoorbeeld als je de griep hebt. Koorts kan geen kwaad voor je baby. Probeer wel te drinken en neem je temperatuur regelmatig op. Temperatuursverhoging tot 38.5 graden kan. Voel jij je er erg beroerd bij mag je rustig 500 mg paracetamol nemen. Temperatuursverhoging boven de 38.5 graden kan de weeën opwekken. Om die reden adviseren we om dan in ieder geval 500 mg paracetamol te nemen. Hierop zakt de temperatuur namelijk een ½ graad. Bij een temperatuursverhoging boven de 39 graden of als je temperatuur blijft stijgen als je paracetamol hebt ingenomen moet je altijd even contact met ons opnemen.

Lage rugpijn
Naarmate de zwangerschap vordert, rekken de banden en spieren van de buik steeds verder uit. Veel steun hoef je van die banden en spieren dus niet meer te verwachten. Je bent aangewezen op de spieren van je rug. Daardoor wordt je rug overbelast en krijg je lage rugpijn. Hier kan een buikband of een doek voor verlichting zorgen. Let verder wel op een goede houding.

Misselijkheid
Vroeg in de zwangerschap kun je last hebben van misselijkheid. Dit komt door een hormoon dat ervoor zorgt dat de zwangerschap zich goed ontwikkelt (HCG - hormoon). Na ongeveer drie maanden wordt het werk van het HCG - hormoon overgenomen door andere hormonen en verdwijnt de misselijkheid. Kleine, lichte maaltijden, verspreid over de dag, kunnen de misselijkheid verminderen. Neem als je ‘s ochtends wakker wordt, voordat je opstaat een plak ontbijtkoek of een liga of iets dergelijks en sta daarna op. Vaak ben je dan minder misselijk.

Moederkoek
Deze wordt ook wel nageboorte of placenta genoemd. De moederkoek bestaat uit een moederlijke en een kinderlijke zijde. De moederlijke zijde is vergroeid aan de baarmoederwand. Deze ziet eruit als vlezig weefsel. De kinderlijke zijde is afgedekt met de vliezen. Bovenop lopen dikke vaten die eindigen in de navelstreng. De moeder en de baby hebben beiden hun eigen bloedvatensysteem. Er worden alleen voedingsstoffen en afvalstoffen uitgewisseld.

Moeheid
Hetzelfde hormoon dat je misselijkheid veroorzaakt, zorgt ervoor dat je je tijdens de eerste drie maanden van de zwangerschap moe en slaperig voelt. Geef zoveel mogelijk toe aan dat gevoel. Meestal verdwijnt de moeheid tegelijk met de misselijkheid. Tijdens je eerste afspraak en bij 30 weken zwangerschap bepalen we je ijzergehalte. Bij een ijzertekort wordt er bloed afgenomen in het laboratorium. Zij zullen kijken naar meer stoffen in het bloed. Afhankelijk van de uitslag krijg je medicijnen voorgeschreven. Moeheid van ijzertekort krijg je meestal pas als het ijzergehalte echt ernstig gedaald is.

Slijmprop
De slijmprop is een grote klodder helder slijm met soms een beetje bloed erin. Je kunt deze zomaar verliezen. Het verliezen van de slijmprop zegt niets over wanneer de baby wordt geboren. Ben je na een aantal dagen niet bevallen, dan is er een nieuwe slijmprop gemaakt, die je trouwens weer opnieuw kunt verliezen.

Spataderen
Tijdens de zwangerschap kun je last krijgen van spataderen, omdat je meer vocht vasthoudt. Bovendien kan je bloedsomloop door de steeds groter wordende baarmoeder wat belemmerd raken. Als je er aanleg voor hebt, dan kan het ontstaan van spataderen moeilijk voorkomen worden. Een aantal tips:

Draag in elk geval geen knellende kousen of andere knellende kleding;
Zorg ervoor dat je niet te lang staat of zit;
Plaats je voeteneind iets omhoog (maximaal 10 cm) of doe een kussen onder het matras;

Er bestaat een massagetherapie tegen spataderen, Yom therapie. De bloedsomloop in de benen wordt gestimuleerd, waardoor je klachten verminderen en de spataderen na de bevalling bijna allemaal verdwijnen. Vraag gerust om informatie bij ons.

Spierkrampen
Soms heb je last van spierkrampen of rusteloze benen. Dit komt in de meeste gevallen door de grootte van de baarmoeder, die een goede doorbloeding van de benen belemmert. Neem wisselbaden. Dat bevordert een goede doorbloeding van de benen en laat je partner je benen, voordat je gaat slapen, masseren met olie. Beweeg bij kramp het been of de voet in de tegenovergestelde richting.

Vaginale afscheiding
Tijdens de zwangerschap wil je lichaam de baby beschermen tegen bacteriën van buiten af. Dat doet je lichaam onder andere door meer afscheiding te produceren. Dat kan soms waterdun zijn. De kleur is wit of heel iets gelig. Is je afscheiding groen, brokkelig of jeukt het, neem dan contact op met je huisarts. Soms kan je twijfelen of het dunne afscheiding is dat je verliest of dat je vliezen gebroken zijn. Het grote verschil is dat als je vliezen gebroken zijn het door blijft druppelen en je steeds een erg nat slipje hebt. Bel ons bij twijfel om te overleggen.

Vaginale infecties
Omdat de zuurgraad in de vagina tijdens de zwangerschap verandert, ben je gevoeliger voor een vaginale infectie. Dit merk je doordat je meer afscheiding hebt dan normaal. Was je vagina niet met zeep en draag katoenen ondergoed. Kenmerken van een vaginale infectie kunnen zijn een gezwollen en geïrriteerde vagina/ schaamlippen, jeuk, vies ruikende of brokkelige afscheiding. Neem in deze gevallen contact op met de huisarts.

Veel plassen
Meerdere keren per dag en nacht loop je naar het toilet. Het zijn vaak mini plasjes, maar je hebt het gevoel dat er veel in je blaas zit. In het begin van de zwangerschap zijn hormonen vaak de boosdoener. Tegen het einde van de zwangerschap is het de enorme baarmoeder die op je blaas drukt. Jammer genoeg is hier niets aan te doen. Let echter wel op of je geen pijn tijdens of na het plassen hebt. Dit kan duiden op een blaasontsteking. Laat bij twijfel de urine even nakijken bij de huisarts.

Uitwendige versie
Ligt de baby bij 37 weken zwangerschap in een stuitligging, dan sturen we je naar het ziekenhuis. Daar zullen ze een echo maken en met jou overleggen of je wilt dat er een poging gedaan wordt de baby te draaien. Dit kan alleen als de placenta niet aan de voorkant ligt en als je baby wil mee werken. Door het ruggetje langzaam aan steeds iets meer dwars te leggen stimuleer je de baby om zelf door te draaien. De baby gaat als het ware koppeltje duikelen. Meestal gaat dit voor over, maar een enkele keer wil je baby liever achterover duikelen. Ligt de baby goed na het draaien, dan kun je gewoon onder begeleiding van de verloskundige bevallen. Ligt de baby in stuit, dan zal de gynaecoloog het verdere beleid met jullie bespreken. Misschien is het dubbel, maar een uitwendige versie gebeurt alleen als jullie hiervoor toestemming geven.

Verstopping
Harde ontlasting komt in de zwangerschap regelmatig voor. Probeer dit te voorkomen door veel te drinken ( zeker 2½ liter per dag), een vezelrijke voeding en voldoende beweging.

Vocht vasthouden
In de zwangerschap is het normaal, dat je een beetje vocht gaat vasthouden. Sommige vrouwen houden echter zoveel vocht vast dat niet alleen hun handen en voeten, maar het hele lichaam opzwelt. Te veel vocht vasthouden kan betekenen dat je bloeddruk omhoog gaat. Wij zullen je bloeddruk iedere afspraak controleren en eventueel advies geven. Is de bloeddruk niet veel te hoog, dan zit er niets anders op om de bevalling rustig af te wachten.

Vrijen
Vrijen mag in de zwangerschap. Dit kan geen kwaad voor de groei van het kindje. Wel kun je harde buiken krijgen. Het is normaal dat als je klaarkomt, de baarmoeder gaat krampen. Je kunt hiervan schrikken. Vooral als je al eens bent bevallen, dan heb je het idee dat het weeën zijn. Ze komen soms best regelmatig, maar naarmate de tijd verstrijkt, komt er meer tijd tussen. De bevalling komt hierdoor meestal niet op gang. Deze weeën kunnen een paar uur aanhouden. Ga ermee om als met voorweeën. Warmte ontspant goed.

Weeën
Het wordt wee betekend letterlijk pijn. In de verloskunde wordt echter bedoeld het samentrekken van de baarmoederspieren. Er zijn verschillende soorten weeën. Hieronder volgt een opsomming.

Zwangerschapweeën
Deze kun je vanaf de 3e maand gaan voelen. De oorzaak is het groeien van de baarmoeder en soms vermoeidheid of spanning. Ze komen zonder regelmaat. Meestal doen ze niet echt pijn, maar ze kunnen op menstruatiepijn en/of darmkrampen lijken. Je kunt hiervan schrikken, maar er is niets om je ongerust over te maken. Ze gaan vanzelf weer weg. Warmte en/of een lekkere massage kunnen heel ontspannend werken en zorgen ervoor dat ze sneller overgaan. Ga lekker vroeg naar bed. Je mag eventueel een paracetamol nemen.
Voorweeën
Deze kun je vanaf de 6e maand gaan voelen. De oorzaken kunnen zijn:
- Hevig trappen van je baby of hij draait zich om;
- Een volle blaas;
- De baby groeit snel, waardoor de baarmoeder extra oprekt;
- Vrijen;
- Vermoeidheid aan het einde van de dag;
- Spanning;
- Een blaasontsteking.
Ze komen 2-8 keer per uur, duren kort en zijn niet pijnlijk. Ze kunnen ook 1-2 keer per uur komen, een paar minuten duren en pijnlijk zijn. Beide is normaal. Vaak voel je dat je baarmoederspieren van boven naar beneden samentrekken of dat een deel van je buik hard is. Een warm bad, lang onder een warme douche of een massage door je partner werken ontspannend en zorgen ervoor dat de voorweeën sneller overgaan.
Indalingsweeën
Deze kun je voelen vanaf 6 weken voor de bevalling tot vlak voor de bevalling. De oorzaak is het indalen van het hoofdje in het bekken. Dit indalen hoeft niet met weeën te gebeuren. Heb je wel weeën, dan voel je regelmatig je buik hard worden en eventueel een trekkende pijn in je onderbuik. Het kan wel enkele uren duren voordat het over is. Soms denk je dat je bevalling begonnen is, omdat de weeën zo regelmatig komen, iedere 6-1O min. Bovendien hoop je vaak dat de baby eerder komt. Deze weeën beginnen voornamelijk 's avonds of 's nachts. Waarschijnlijk ben je dan het meest ontspannen. Slaap overdag nog een paar uur, zodat je niet te erg vermoeid bent als je straks gaat bevallen. Ook nu helpen warmte en een ontspannende massage.

Als uiteindelijk blijkt dat de bevalling niet is begonnen, omdat de weeën weer stoppen, dan is dit vaak een teleurstelling. Je kunt deze indalingsweeën gebruiken door je ademhalingstechniek en de diverse houdingen waarin je de weeën wilt opvangen te oefenen. Ook de rol van je partner kun je oefenen. Zie deze weeën als een voorbereiding op het echte werk.

Wisselende stemmingen
Wisselingen in je stemming horen bij je zwangerschap. Het lucht op als je erover praat, zodat je omgeving begrijpt wat er met je aan de hand is. Maak jij of je partner zich zorgen, vertel het ons dan.

Zeurende pijn in de onderbuik
Soms heb je angst, omdat je een zeurende pijn in de onderbuik voelt. Is het normaal of duidt het op een miskraam? Het groeien van de baarmoeder gaat gepaard met een zeurderige pijn in de onderbuik. Het is dus een verschijnsel dat erbij hoort. Soms kan deze pijn inderdaad duiden op een miskraam. Ben je ongerust, bel ons dan. Meestal kunnen we je via de telefoon geruststellen, maar een andere keer willen we je toch graag even controleren.

Zwangerschapsstrepen
Deze worden ook wel striae genoemd. Zwangerschapsstrepen ontstaan doordat de huid te snel moet oprekken. Het bindweefsel onder de huid rekt niet makkelijk genoeg mee en gaat scheuren. Dit zie je doordat je rode strepen krijgt op buik, billen, heupen en/of borsten. Deze strepen kunnen erg jeuken. Probeer tijdens de zwangerschap de huid goed te masseren en mee te rekken. Voorkomen lukt niet, het krijgen van deze strepen is erfelijk. Na verloop van tijd worden de strepen wit/blauwachtig.

De Bevallings Index

Tijdens de bevalling worden door ons diverse moeilijke woorden gebruikt. Daarnaast kun je klachten krijgen, die in eerste instantie niet bekend zijn. Met behulp van dit ABC hopen we een duidelijk overzicht te hebben gemaakt en de belangrijkste antwoorden te hebben opgeschreven. Met vragen kunnen jullie altijd bij ons terecht.

Artificieel breken van de vliezen
Soms wordt er in overleg besloten om de vliezen te breken. Bijvoorbeeld als de vliezen erg strak om het hoofdje zitten, kunnen ze de ontsluiting belemmeren. Met behulp van een vliezenbreker prikt de verloskundige een gaatje in de vliezen. Dit voelen zowel je baby als jij niet, het is net als nagels knippen.

Bed
Je bed moet vanaf 37 weken op klossen. Als je thuis wilt bevallen mag hij niet hoger staan dan de begane grond of de eerste verdieping. Eventueel kan je een bed huren bij de thuiszorgwinkel Amant.

Beenweeën
Dit zijn de meest onbekende weeën die er zijn. De pijn straalt door naar de bovenbenen. Het voelt alsof je enorme spierkramp hebt in de bovenbenen. De buikpijn valt hierbij in het niet. Vaak denken vrouwen dat ze niet aan het bevallen zijn, omdat de buik nog niet pijnlijk is. Dit is niet waar. Beenweeën stralen weliswaar uit naar de benen, maar ze beginnen in de buik. Je krijgt weldegelijk ontsluiting.

Bloedverlies
Heb je geen weeën en verlies je veel helderrood bloed, bel dan direct de verloskundige. Tijdens de bevalling kun je slijmerig rood bloed verliezen. Dit kan ook vrij veel zijn. Dit betekent dat je baarmoedermond aan het openen is. Het is een goed teken van de naderende geboorte van jullie baby. Dit noemen we tekenen.

CTG
Cardio Toco Gram. Dit betekent dat de hartslag van de baby en de weeënkracht worden geregistreerd. Een CTG wordt alleen in het ziekenhuis gemaakt. Dit kan uitwendig. Er worden twee banden om de buik gedaan. Vervolgens wordt er ongeveer een half uur geregistreerd. De gynaecoloog beoordeelt daarna of het hartfilmpje goed is. Tijdens de bevalling gebeurt het maken van een CTG meestal inwendig. Er wordt een draadje op het hoofdje van de baby vast gemaakt om de hartslag te registreren en er komt een slangetje in de baarmoeder te zitten die de kracht van de weeën meet. De verpleging en de gynaecoloog kunnen het CTG op de kamer bekijken, maar er is ook een verbinding met de artsenkamer. Zo kunnen alle CTG apparaten door 1 persoon bewaakt worden.

Drukgevoel
Als de baby gaat dalen door het bekken, kan dit druk op je anus geven. Schrik hier niet van. Je kunt het hoofdje voelen dalen. Je hoeft dit niet tegen te houden. Adem rustig met de buikademhaling. Bij heftig drukgevoel is het verstandig de verloskundige op haar 06-nummer te bellen.

Drukken op de anus
Dit wordt veroorzaakt doordat het hoofdje op de darm gaat drukken. In eerste instantie is dit alleen te voelen tijdens de wee. Later is dit ook te voelen als de wee weg is. Dit betekent dat de bevalling al ver gevorderd is. Bel de verloskundige op het 06- nummer.

Groen of bruin vruchtwater
Meconiumhoudend vruchtwater. Als de vliezen breken en het vruchtwater is groen of bruin van kleur betekent dit dat de baby in het vruchtwater gepoept heeft. De baby doet dit, omdat de darmen vol zitten of omdat hij misschien benauwd is geweest. Aangezien we niet weten wat de oorzaak is, gaan we van het ergste geval uit. Bel daarom altijd de verloskundige direct en vertel dat het vruchtwater groen of bruin is. Zij komt dan langs en bespreekt met jullie wat er verder gaat gebeuren. In de regel wordt de bevalling door de gynaecoloog verder begeleid.

Hechten
Mocht je tijdens de bevalling ingeknipt of ingescheurd zijn, dan zal de verloskundige dit weer repareren. Hiervoor word je van te voren verdoofd. Alle hechtingen zijn oplosbaar en hoeven dus niet verwijderd te worden.

Inknippen
Soms is het tijdens het persen nodig om de baby snel geboren te laten worden. Bijvoorbeeld als de hartslag erg langzaam gaat. De verloskundige, die bij jullie bevalling aanwezig is, zal dit vertellen en jullie aansporen de baby snel geboren te laten worden. Lukt dit niet, dan kan dit een reden zijn om snel extra ruimte te maken met behulp van inknippen. Ook kan het gebeuren dat de spieren van de vulva niet ver genoeg oprekken om de baby door te laten. Ook dan kunnen we extra ruimte maken met behulp van een knip. Hoe wordt een knip gezet? Eerst worden de spieren en de huid verdoofd. Dan wordt er, terwijl jij heel hard perst, een knip gezet. Deze gaat vanuit de vulvaopening schuin naar de bil toe. Er is dan zoveel extra ruimte dat de baby na een klein aantal persweeën geboren is.

Inscheuren
Tijdens de geboorte van de baby kunnen je huid en/of je spieren scheuren. Dit kan door het hoofdje veroorzaakt worden, maar soms ook door een handje of elleboog. Dit is niet altijd te voorkomen. Inscheuren gebeurt altijd richting de anus. Het begint bij de vulva en gaat naar beneden richting de anus. Indien dit gebeurd is hechten we dit meestal, zodat het weer mooi wordt.

Inwendig onderzoek
Tijdens de ontsluiting is het soms fijn om te weten hoeveel ontsluiting er is. Dit gebeurt door middel van een inwendig onderzoek. De verloskundige doet hiervoor steriele handschoenen aan. Op één handschoen doet ze wat gel. Door met 2 vingers in de vagina te gaan, kan zij de baarmoedermond voelen. Zo voelt ze de ontsluiting, waar het kindje in het bekken ligt, hoe het hoofdje ligt, of de vliezen zijn gebroken en wat de kracht van de weeën is. Tot slot kan ze voelen hoe ontspannen je bent. Zo kan zij specifieke hulp en informatie geven. Als dit onderzoek pijnlijk is, zeg het dan. Het hoort namelijk geen pijn te doen.

Lage hartslag van de baby tijdens het persen
Soms heeft de baby een lage hartslag tijdens het persen. De hartslag, die normaal 120-160 slagen per minuut is, kan zakken tot 80 slagen per minuut. Dit is normaal als de baby door het bekken naar de bekkenbodem daalt. Jullie hoeven hier niet van te schrikken. Na de wee klinkt de hartslag even langzaam, maar als er wat langer geluisterd wordt, gaat het hart steeds sneller kloppen tot het weer zijn normale ritme heeft gevonden. Soms is een zijligging nodig om de hartslag van de baby weer te doen stijgen. In een enkel geval gaat de hartslag niet vanzelf omhoog. Dan is het zaak dat de baby zo snel mogelijk geboren wordt. Mocht dit het geval zijn, dan zal jullie verloskundige dit vertellen.

Moulage
Dit is het over elkaar schuiven van de losse botdelen van het hoofdje van de baby. Dit doet de baby om het hoofdje zo klein mogelijk te maken, zodat het door het bekken kan. De baby wordt met een zwelling/punt op het hoofdje geboren. In de eerste uren na de geboorte van het kindje gaat dit vanzelf weer weg.

Nabloeding
Als de baby en de nageboorte geboren zijn, verlies je bloed. De hoeveelheid is per vrouw wisselend en kan variëren van een kopje bloedverlies tot enkele soepborden vol. Dit is allemaal normaal. Mocht het bloedverlies te veel zijn, dan kan het helpen om de baby aan de borst te laten drinken. De blaas legen helpt ook om de baarmoeder te laten samen trekken. Werkt dit alles niet voldoende, dan kan de verloskundige medicijnen spuiten.

Nageboorte
Een ander woord voor nageboorte is moederkoek of placenta. De nageboorte ziet er uit als een stuk rood vlees en weegt gemiddeld 500-750 gram. Er aan vast zitten de vliezen. De verloskundige legt jullie uit hoe de nageboorte in de baarmoeder heeft vast gezeten. In principe wordt de nageboorte weggegooid. Hebben jullie er een andere bestemming voor, zeg het ons.

Ontsluitingsweeën
Dit zijn weeën die iedere 5 minuten of sneller komen. Ze duren ongeveer 1 minuut, vaak langer. Een ontsluitingswee doet pijn en je voelt de wee van boven in de buik naar beneden trekken. Je voelt hoe de baarmoeder bij iedere wee iets leger geknepen wordt.

Perineum
Zo wordt het stukje huid tussen de vulva opening en de anus genoemd.

Persdrang/ persweeën
De ontsluitingsweeën gaan vanzelf over in persweeën. Deze weeën zijn extra sterk en drukken als vanzelf de baby naar buiten. Rustig opvangen is niet mogelijk. Vaak moet je er geluid bij maken. Is de verloskundige niet bij jullie, bel haar dan direct.

Pethidine/ Sedatie
Deze combinatie medicijnen wordt meestal gegeven in het Elisabeth Ziekenhuis. Het zijn een pijnstillend middel en een spierontspannend middel. Je komt in een roes en weet eigenlijk niet meer zo goed wat er gebeurt. De weeën blijf je tussendoor voelen, maar minder heftig. Omdat de middelen totale ontspanning geven, gaat de ontsluiting vaak sneller. Een nadeel van deze medicatie is dat de baby ook slaperig wordt. Dat kan een probleem zijn als de baby geboren wordt en niet gaat ademen. Daarom wordt er voordat deze medicijnen gegeven worden eerst een CTG gemaakt om de conditie van de baby te bekijken. Tijdens de bevalling controleert de gynaecoloog de hartslag van de baby of deze niet te langzaam wordt. Gaat het niet goed, dan grijpt de gynaecoloog sneller in.

Portio
Dit is de baarmoedermond.

Pijnstilling
Soms is het niet mogelijk om de bevalling te doen zonder pijnstilling. Schaam je hier niet voor. Bevallen is een enorme klus, die bij de één makkelijker gaat dan bij de ander. Dit heb je niet altijd zelf in de hand. Wordt de bevalling te moeilijk of de weeën te pijnlijk, bel dan de verloskundige. Zij zal samen met jullie een passende oplossing zoeken. Alle pijnstillende middelen worden alleen onder extra bewaking van moeder en kind gegeven, omdat ze ook bijverschijnselen kunnen veroorzaken. De gynaecoloog begeleidt jullie bevalling verder.

Ruggenprik
Een anesthesist geeft deze medicatie. Hij brengt een slangetje de wervelkolom in. Door dit slangetje kan een pijnstillend middel worden gespoten. Deze vloeistof verdoofd alle zenuwen van het onderlichaam. Er is totaal geen gevoel meer. Bijkomende nadelen zijn dat je blaas met behulp van een slangetje (catheter) leeg gehouden moet worden. De bloeddruk kan plotseling dalen, met als gevolg een slechte doorbloeding van de placenta. Je bloeddruk wordt daarom iedere 15 minuten gemeten. Enkele andere beschreven bijwerkingen zijn: ernstige hoofdpijn, rugpijn, geheel of gedeeltelijke verlamming. Omdat je niets meer voelt, worden de weeën met behulp van inwendige registratie bekeken. Persen gaat niet onder verdoving. Daarom wordt tegen de tijd dat er 10cm ontsluiting is, de verdoving afgebouwd. De weeën komen weer terug, zodat je zelf de baby geboren kunt laten worden. Voor meer informatie kan je terecht bij jullie verloskundige of op www.nvog.nl, voorlichting>verloskunde>pijnbestrijding.

Slijmprop
De slijmprop sluit de baarmoedermond af. Zo voorkomt de slijmprop dat er bacteriën in de baarmoeder komen. De slijmprop is helder van kleur met soms iets roze/ rood bloed erin. Het verliezen van de slijmprop zegt niet wanneer de bevalling begint. Dit kan variëren van 1 dag tot een paar weken. Er kan zelfs weer een nieuwe slijmprop aangemaakt worden en deze kun je weer verliezen.

Staan van het hoofdje
Het hoofdje van de baby is in de vulva te zien en blijft ook zichtbaar in de pauze tussen twee weeën. Dit is een pijnlijk, vaak branderig gevoel. Het duurt dan nog maar een paar weeën en jullie baby is geboren.

Tekenen
Als er weeën zijn, gaat de baarmoedermond open. Dit gaat gepaard met wat bloedverlies. Dit bloed is helder rood van kleur, maar erg slijmerig. Het kan veel zijn. Dit is een normaal verschijnsel en betekent dat de ontsluiting aan het vorderen is.

Thuis bevallen
Het is in Nederland mogelijk om thuis te bevallen. Thuis bevallen is een veilige en goede manier om jullie kindje geboren te laten worden. De verloskundige die bij jullie bevalling is, is opgeleid om risicosituaties te herkenen en adequaat te handelen. In Gelderland is 10 jaar lang onderzoek gedaan over de veiligste plek van bevallen: thuis of in het ziekenhuis? De onderstaande punten geven kort het resultaat van dit onderzoek weer.

Weeënstorm
Soms gebeurt het dat de ene wee nog niet over is en de volgende wee alweer begint. Opvangen is er niet bij. Je hebt het gevoel dat je ademt om te overleven en verder gaat je lijf er met jou vandoor. Dit heet een weeënstorm. Bel altijd de verloskundige. Het kan zijn dat de bevalling bij jou erg snel verloopt. De verloskundige voelt dit als ze een inwendig onderzoek doet. Zij kan je helpen met het opvangen van de weeën. Een rustigere ademhaling en de wetenschap dat dit niet lang meer duurt, is vaak genoeg om jullie deze moeilijke periode door te helpen.

Weeënzwakte
Het tegenovergestelde van de weeënstorm is de weeënzwakte. Je bent uren weeën aan het opvangen en de ontsluiting is bijna niets. De weeën zijn pijnlijk en komen iedere 5 min of vaker.

De Kraamperiode Index

Aangifte
Aangifte moet binnen drie werkdagen na de bevalling gebeuren. De dag van de geboorte telt niet mee. Op zaterdag kan er beperkt aangifte gedaan worden. Als je aangifte gaat doen, moet je het volgende meenemen:

Een legitimatiebewijs;
Het trouwboekje of de papieren van de erkenning;
De juiste naam van jullie kindje en de geboortedatum en geboortetijd.

Schrijf de naam van jullie kindje op, zodat er geen vergissing gemaakt kan worden met noteren.

Is de baby in het MMC locatie Elisabeth geboren, dan kan er op werkdagen tussen 9:00 en 12:00 in het ziekenhuis aangifte worden gedaan. Dit kunnen jullie bijvoorbeeld samen doen op de morgen dat jullie naar huis gaan. Een afspraak kunnen jullie bij de verpleging maken.

Bandenpijn
Soms gebeurt het dat je toch weer buikpijn krijgt, nadat de eerste week voorbij is. Meestal is dit bandenpijn. Je voelt je beter en gaat weer meer doen, omdat de buikspieren nog niet zo sterk zijn, wiebelt de baarmoeder bij iedere beweging door de buik. De banden worden daardoor extra belast en dit kan pijn geven. Het kan geen kwaad, maar het is wel een teken om rustiger aan te doen.

Bilirubine/Geel worden
Soms wordt een baby geel van kleur. Het lijkt in eerste instantie of de baby op vakantie is geweest. Het krijgt een “gezonde kleur”. Het bezoek zal de baby complimenten geven. De gele kleur wordt veroorzaakt door een afvalstof, bilirubine genaamd. De lever kan deze afvalstof niet snel genoeg afbreken met als gevolg dat deze afvalstof onder de huid wordt opgeslagen. Dit is een onschuldige aandoening, die op zichzelf geen gevaar voor je kindje oplevert. De verloskundige en kraamhulp zullen de baby goed in de gaten houden. Is het een mooie, eventueel zonnige dag, zet de baby dan in het licht. Daglicht zorgt er namelijk voor dat de bilirubine wordt omgezet, zodat de baby deze afvalstof kan uitplassen of poepen. Mocht de baby naast de gele kleur op een andere manier laten zien dat er iets aan de hand is, dan wordt er een beetje bloed uit de hiel van de baby afgenomen in het ziekenhuis. Er wordt gekeken naar het bilirubine gehalte in het bloed. De uitslag wordt aan de verloskundige doorgebeld en zij bekijkt welke stappen ondernomen moeten worden. Overleggen met de kinderarts behoort tot de mogelijkheden.

Bloedverlies
Je verliest de eerste 24 uur veel bloed. Ieder half uur een maandverband vol is normaal. Je voelt als je omdraait of beweegt een golfje bloed uit je lopen. Schrik hier niet van. Het is normaal. Heb je iedere 30 minuten 2 of meer maandverbanden vol met bloed, bel dan de verloskundige.

Borstvoeding
Wij adviseren de baby te voeden op verzoek (8 à 10 keer per dag). Vooral de eerste dagen vaak bevordert het succes van de borstvoeding. Let erop dat het zuigen geen pijn blijft doen. Je mag de baby niet horen smakken of sabbelen tijdens de voeding. Dan drinkt de baby niet goed en kan de baby tijdens het drinken de tepels kapot maken. Dit heten kloven, omdat er barstjes en scheurtjes in de tepels komen. Is voeden pijnlijk, bespreek dit met de verloskundige. Samen kunnen we naar een oplossing zoeken.

Borstvoedingsproblemen
Soms treden er problemen met de borstvoeding op tijdens de kraamweek. De kraamverzorgster en de verloskundige zullen er alles aan doen om het samen met jou op te lossen. Soms lukt dat niet en moet er hulp komen van een kolfapparaat. Dit zal de verloskundige altijd met jullie bespreken. Stelt de kraamverzorgster het voor, neem dan altijd even contact met ons op! Als we samen besluiten dat je gaat kolven, adviseren we je een grote elektrische kolf te huren bij de thuiszorgwinkel. De kosten vallen erg mee, alleen de flesjes en slangetjes moet je kopen i.v.m. hygiëne (± €33,-). Sommige kraamburo’s verhuren deze ook, maar pas op dat het geen kleine kolf is. Helaas werkt alleen een grote kolf in de kraamweek echt goed. Later kan een kleinere kolf ook prima werken. Soms is het inschakelen van een lactatiekundige nodig. Ook dit zullen we met jullie bespreken.

Depressie
Sommige vrouwen voelen zich niet goed na de geboorte van hun baby. Heb je het idee dat je de zorg voor de baby niet aankunt, bespreek dit dan met ons of de huisarts. Het is een normaal verschijnsel. Een baby is tenslotte een verantwoordelijke taak die 24 uur per dag doorgaat en die je niet van te voren kunt leren. Praten helpt soms. Het weten dat andere ouders dezelfde problemen hebben, kan ook helpen.

Hechtingen
Heb je hechtingen, verzorg deze dan goed. Houd de wond goed schoon door iedere keer met water te spoelen. Doe dit als je naar het toilet bent geweest. Calendulaspray op de wond voorkomt infecties en littekenvorming. Omdat het op alcoholbasis is, kan het een aantal keer prikken als de huid iets wijkt. Anders voel je er niets van. Als je calendulaspray gebruikt vertel het dan even. Na een aantal dagen kunnen de hechtingen 1 of 2 dagen jeuken. Dit betekent dat de wond aan het genezen is. We gebruiken alleen oplosbare hechtingen. Ze hoeven dus niet verwijderd te worden, maar dit kan bij irritatie wel.

Huilen
Soms kan jullie baby enorm huilen. Het lijkt dan of de baby niet te troosten is. Vooral de eerste dagen is het belangrijk om je baby te leren kennen. Wordt niet ongerust maar begin vooraan.

Kijk of jullie baby soms een schone luier wil.
Misschien wil je kindje een keer extra drinken.
Kramp kan ook een reden zijn van ontroostbaar huilen.
En tot slot, bedenk dat je kindje best mag huilen. Je baby moet zijn verhaal vertellen. Even lekker laten huilen kan geen kwaad. Houdt jullie baby wel lekker bij je. Neuriën of het kloppen van je hart kunnen geruststellende geluiden zijn. Luister naar het verhaal dat de baby te vertellen heeft en praat langzaam terug alsof je de baby begrijpt en jullie zullen merken dat de baby vanzelf minder gaat huilen.
Hebben jullie dit allemaal geprobeerd en maken jullie je zorgen, bel dan gerust jullie verloskundige.

Kraamtranen
Tranen in de kraamweek komen regelmatig voor. Schaam je hier niet voor. Dit is een normaal verschijnsel. De oorzaken kunnen velerlei zijn. Je hormonen hebben hier ook een groot aandeel in. Daarom kan je het niet altijd voorkomen. Onze tip is: Zorg voor voldoende rust en knuffels. Laat je helpen en geef jezelf de tijd om aan alle nieuwe veranderingen te wennen en te verwerken. Maak je je zorgen, vertelt het ons.

Lactatiekundige
Soms gaat de borstvoeding ondanks grote inspanning niet vanzelf. Wij zullen je adviseren een lactatiekundige in te schakelen. Natuurlijk zullen we dit met je overleggen, want er zal wel gewerkt moeten worden om alles op de rails te krijgen. Een lactatiekundige kan soms het probleem telefonisch oplossen, anders is een thuisbezoek nodig. De kosten worden door enkele verzekeringen vergoedt.

Meconium
De eerste poep van de baby is donker groen of zwart van kleur en erg plakkerig. Het is soms moeilijk van de billen te krijgen. Laat het daarom niet te lang aan de billen zitten. Een nat washandje maakt het makkelijker om deze eerste poep van de billetjes af te krijgen. Smeer als je de luier verwisselt een beetje vaseline op de billen, zodat de poep niet zo erg aan de billen vast kan plakken.

Naweeën
Naweeën komen de eerste 3 dagen na de bevalling voor. Ze kunnen best pijnlijk zijn. Zorg dat de blaas goed leeg blijft. De blaas en de baarmoeder zitten aan elkaar vast. Is de blaas maar iets gevuld, dan kan dit flinke naweeën geven. Warmte helpt tegen de pijn. Een warme kruik of warme hand kunnen fijn aanvoelen. Helpt dit alles niet, dan mag je paracetamol innemen. Neem 2 tabletten paracetamol (= 1000 mg totaal) tegelijk en ga proberen te slapen. Je mag paracetamol 3 keer innemen per 24 uur. Eventueel een warme douche of warm bad mag ook. Helpt dit allemaal niet voldoende neem dan contact met ons op.

Plassen
Je voelt meestal niet dat de blaas vol is. Ga daarom iedere 2 uur naar het toilet en probeer te plassen. Zet zo nodig de wekker. Regelmatig naar het toilet gaan zorgt er voor dat je baarmoeder goed samentrekt en dat je minder bloed verliest. Plassen is vaak pijnlijk na de bevalling. Verdun daarom de urine. Drink veel. En spoel met water als je gaat plassen. Ga bijvoorbeeld in de douche plassen. Is er gehecht, spoel dan iedere keer de hechtingen schoon, nadat je naar het toilet bent geweest. Je hoeft dit niet na te drogen.

Stuwing
Vanaf de tweede dag na de bevalling gaat de omvang van je borsten toenemen. In eerste instantie gaat het om een snelle groei van de bloedvaten. Dit merk je doordat de borsten zwaar en warm worden. Bovendien voel je de bloedvaten kloppen in de borsten. Hierna volgt de melkstuwing. De bloedvaten in je borsten stuwen nu vol om voldoende borstvoeding te kunnen maken, dit kan rode, harde plekken in de borsten geven. De tepel is dan soms moeilijk voor de baby te pakken. Heb je last van bloedvatenstuwing, dan helpen misschien de volgende tips:

Draag een stevige, niet knellende Bh;
Onze voorkeur gaat uit naar warme kompressen. Je kunt warme kompressen maken door een washandje onder de warme kraan te houden en dit op je borsten te leggen;
Gekneusde koolbladeren kunnen de pijn verlichten. Leg ze over je borsten heen;
Paracetamol. Neem er 2 tegelijk (1000 mg).

Heb je last van melkstuwing neem dan voor de voeding rustig de tijd. Je kunt eventueel, voordat je gaat voeden, een warme douche nemen. De melk gaat dan vanzelf stromen en de eerste spanning ben je kwijt. Een beetje melk afkolven kan ook verlichting geven. Is de stuwing erg pijnlijk, dan kunnen de tips voor bloedvatenstuwing ook de pijn verlichten. Dit alles kan je natuurlijk ook doen als je flesvoeding geeft en last van stuwing hebt.

Uraatluier
De tweede en/of derde dag na de geboorte van de baby zie je vaak oranje/ rode spettertjes in de luier. Het lijkt net of er poeder in de luier zit. De kraamhulp zal deze luier een uraatluier noemen. Dit kan geen kwaad. Door de hormonen die de baby krijgt via de borstvoeding van de moeder plassen zowel jongens als meisje een beetje bloed. Als de stuwing bij de moeder afneemt, verdwijnt dit verschijnsel weer.

Verzekering
Natuurlijk is het belangrijk dat jullie baby gelijk verzekerd is. Regel dit op de dag dat je ook aangifte gaat doen. Een telefoontje naar je maatschappij is vaak al voldoende.

Vrijen
Vrijen na de bevalling is een kunst die weer geleerd moet worden. Zeker als het jullie eerste kindje betreft, zullen jullie er vaak tegenop zien. Ook een nare ervaring tijdens de bevalling of hechtingen, kunnen de zin in vrijen doen afnemen. Is er gehecht, vrij dan de eerste 4 weken niet. Het duurt namelijk 2-4 weken totdat al het hechtdraad is opgelost. Een draadje of een knoopje kan extra pijn geven bij het vrijen. Tevens staat de baarmoedermond nog iets open en is het beter als deze weer wat gesloten is. Vooral partners die kijken naar de bevalling zien soms meer dan ze willen. Dit kan bij de partner angst geven of de zin in vrijen doen verminderen. Begin eerst met elkaar te praten, voordat jullie gaan vrijen en spreek eventuele angsten uit. De volgende stap is met de vingers voelen of de vagina en de huid er omheen niet pijnlijk meer zijn. Kijken met een spiegeltje kan vaak al een heleboel fantasie ideeën weg halen. Hebben jullie weer vertrouwen, dan kunnen jullie weer vrijen. Het is niet nodig om een bepaald aantal weken na de bevalling te wachten. Neem voor vrijen rustig de tijd. Het kan gebeuren dat je als vrouw droger bent dan je gewend was. De hormonen hebben hier invloed op, maar ook het feit dat bijvoorbeeld jullie baby ieder moment wakker kan worden voor een voeding. Gebruik daarom de eerste keren een glijmiddel. Is vrijen pijnlijk bespreek dit dan met de verloskundige. Zij kan kijken of de wond goed genezen is en eventueel tips geven.